Artykuły

PON, 23.06.2014

Główne kierunki interwencji w latach 2014-2020 – Umowa Partnerstwa



Informacje ogólne

Umowa Partnerstwa stanowi najważniejszy dokument, który określa strategię inwestowania nowej puli środków europejskich w naszym kraju. Polska jest jednym z pierwszych krajów UE, który zakończył negocjacje Umowy Partnerstwa. Przypomnijmy, że w dniu 23 maja 2014 r. Komisja Europejska zatwierdziła Umowę Partnerstwa w kształcie, który Państwu przybliżymy w poniższym artykule.

Perspektywa finansowa 2014-2020 będzie skupiać się na inwestowaniu w obszary, które będą miały największy wpływ na rozwój kraju, w szczególności zwiększenie konkurencyjności gospodarki, poprawę spójności społecznej i terytorialnej kraju, a także podnoszenie sprawności i efektywności państwa.

W najbliższych latach szczególnie duży nacisk położony zostanie na innowacyjność i wsparcie przedsiębiorstw. Zwiększy się również udział zwrotnych instrumentów finansowych (np. pożyczek, poręczeń), które dotychczas stanowiły mniej istotną część wsparcia. Z pewnością pozwoli to na jeszcze bardziej efektywne wsparcie sektora MŚP, niż miało do miejsce dotychczas.

Umowa Partnerstwa wprowadza również nowe instrumenty wsparcia jednostek samorządu terytorialnego – tzw. Zintegrowane Inwestycje Terytorialne (ZIT), które umożliwią miastom wojewódzkim realizację wspólnych przedsięwzięć z okolicznymi gminami.

Zwiększy się także rola samorządów województw w zarządzaniu środkami unijnymi. Już w okresie 2007-2013 funkcjonowało 16 regionalnych programów operacyjnych, które obejmowały ok. 25% ogólnej alokacji dla Polski. W nowej perspektywie 2014-2020 programy regionalne stanowić będą ok. 40% puli, która wynosi ok. 82,5 mld euro (na politykę spójności).

Instytucją wiodącą w zakresie funduszy UE w Polsce jest Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju, a sam dokument jest filarem wdrażania funduszy UE w najbliższych latach. Jest on również podstawowym dokumentem, który znajdzie swoje odzwierciedlenie w krajowych i regionalnych programach operacyjnych, w tym:

• Programie Infrastruktura i Środowisko (PO IiŚ) - 27,41 mld euro
• Programie Inteligentny Rozwój (PO IR) - 8,61 mld euro
• Programie Polska Cyfrowa (PO PC) - 2,17 mld euro
• Programie Wiedza Edukacja Rozwój (PO WER) - 4,69 mld euro
• Programie Polska Wschodnia (PO PW) - 2 mld euro
• Programie Pomoc Techniczna (PO PT) - 700,12 mln euro
• Regionalnych Programach Operacyjnych (RPO) – 31,28 mld euro.

Dokument oprócz alokacji na poszczególne programy operacyjne określa również całkowitą alokację dla poszczególnych regionalnych programów operacyjnych, która przedstawia się następująco:

Województwo Dolnośląskie – 2,25 mld euro
Województwo Kujawsko-Pomorskie – 1,90 mld euro
Województwo Lubelskie – 2,23 mld euro
Województwo Lubuskie – 0,91 mld euro
Województwo Łódzkie – 2,26 mld euro
Województwo Małopolskie – 2,88 mld euro
Województwo Opolskie – 0,94 mld euro
Województwo Podkarpackie – 2,11 mld euro
Województwo Podlaskie – 1,21 mld euro
Województwo Pomorskie – 1,86 mld euro
Województwo Śląskie – 3,48 mld euro
Województwo Świętokrzyskie – 1,36 mld euro
Województwo Warmińsko-Mazurskie – 1,73 mld euro
Województwo Wielkopolskie – 2,45 mld euro
Województwo Zachodniopomorskie – 1,60 mld euro

Razem 15 województw: 29,19 mld euro

Województwo Mazowieckie – 2,09 mld euro*

Razem 16 województw: 31,28 mld euro

* Mazowsze będzie dysponować mniejszą alokacją oraz niższym poziomem dofinansowania, aniżeli pozostałe regiony, które nadal kwalifikują się do regionów słabiej rozwiniętych.

Ostateczny kształt ww. programów operacyjnych, w tym regionalnych programów operacyjnych, będzie stanowił wynik negocjacji prowadzonych z Komisją Europejską. W przypadku RPO negocjacje prowadzone są przez samorządy województw. Nowością w programach regionalnych będzie ich dwufunduszowy charakter łączący finansowanie zarówno z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), jak i Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS).

Cele Tematyczne w ramach UP

Umowa Partnerstwa opisuje szereg istotnych z punktu widzenia wdrażania funduszy zagadnień, w tym m.in. powiązanie z celami Strategii Europa 2020, diagnozę potrzeb rozwojowych kraju, zarys finansowania w ramach polityki spójności, sposób realizacji polityk horyzontalnych, warunki i system wdrażania Umowy Partnerstwa, terytorialny wymiar interwencji oraz przede wszystkim określa cele tematyczne oraz strategię wykorzystania środków unijnych w ich ramach.

Umowa Partnerstwa określa 11 celów tematycznych:

Cel tematyczny 1. Wzmacnianie badań naukowych, rozwoju technologicznego i innowacji
Cel tematyczny 2. Zwiększenie dostępności, stopnia wykorzystania i jakości technologii informacyjno-komunikacyjnych
Cel tematyczny 3. Wzmacnianie konkurencyjności małych i średnich przedsiębiorstw, sektora rolnego (w odniesieniu do EFRROW) oraz sektora rybołówstwa i akwakultury (w odniesieniu do EFMR)
Cel tematyczny 4. Wspieranie przejścia na gospodarkę niskoemisyjną we wszystkich sektorach
Cel tematyczny 5. Promowanie dostosowania do zmian klimatu, zapobiegania ryzyku i zarządzania ryzykiem
Cel tematyczny 6. Zachowanie i ochrona środowiska naturalnego oraz wspieranie efektywnego gospodarowania zasobami
Cel tematyczny 7. Promowanie zrównoważonego transportu i usuwanie niedoborów przepustowości w działaniu najważniejszej infrastruktury sieciowej
Cel tematyczny 8. Promowanie trwałego i wysokiej jakości zatrudnienia oraz wsparcie mobilności pracowników
Cel tematyczny 9. Promowanie włączenia społecznego, walka z ubóstwem i wszelką dyskryminacją
Cel tematyczny 10. Inwestowanie w kształcenie, szkolenie oraz szkolenie zawodowe na rzecz zdobywania umiejętności i uczenia się przez całe życie
Cel tematyczny 11. Wzmacnianie zdolności instytucjonalnych instytucji publicznych i zainteresowanych stron oraz sprawności administracji publicznej.

Każdy z ww. celów tematycznych składa się z priorytetów interwencji, które będą w sposób szczegółowy prezentowane w programach operacyjnych oraz linii demarkacyjnej, która wskazuje podział interwencji na poziom krajowy i regionalny.

Spróbujmy przybliżyć krótko główne założenia dla ww. Celów Tematycznych, które znajdą swoje odzwierciedlenie w typach przedsięwzięć realizowanych w ramach programów operacyjnych.

Cel Tematyczny 1. Wzmacnianie badań naukowych, rozwoju technologicznego i innowacji

CT 1 jest przede wszystkim nastawiony na wzrost wykorzystania wyników badań naukowych i prac rozwojowych w gospodarce oraz podniesienie jakości i umiędzynarodowienia badań naukowych (cel szczegółowy UP). W tym zakresie interwencja dotyczyć będzie przedsięwzięć związanych m.in. z transferem wiedzy i innowacji do gospodarki, ulepszeniem systemu transferu technologii i wiedzy, a także zwiększanie zdolności do doskonałości w zakresie badań i innowacji.

CT 1 będzie realizowany przez PO Inteligentny Rozwój, RPO, a także Program Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW).

Cel tematyczny 2. Zwiększenie dostępności, stopnia wykorzystania i jakości technologii informacyjno-komunikacyjnych

Interwencje w ramach CT 2 koncentrują się na celu szczegółowym UP - zwiększenie zastosowania technologii informacyjno-komunikacyjnych (TIK) w gospodarce i społeczeństwie. Wsparciem w ramach CT 2 będą obejmowane przedsięwzięcia związane zarówno z zapewnieniem dostępu do sieci szerokopasmowych, jak również zastosowaniem TIK w usługach publicznych i zwiększenie korzystania z TIK w społeczeństwie, w szczególności w grupach zagrożonych wykluczeniem cyfrowym.

CT 2 będzie realizowany na poziomie krajowym (PO Polska Cyfrowa), jak również regionalnym, w ramach RPO.

Cel tematyczny 3. Wzmacnianie konkurencyjności małych i średnich przedsiębiorstw, sektora rolnego(w odniesieniu do EFRROW) oraz sektora rybołówstwa i akwakultury (w odniesieniu do EFMR)

CT 3 ukierunkowany jest na wzrost konkurencyjności przedsiębiorstw (cel szczegółowy UP). W tym zakresie wsparciem objęte będą działania związane ze zwiększeniem inwestycji rozwojowych przedsiębiorstw (wykorzystanie innowacji, zwiększenie wydajności pracy i efektywności produkcji), rozwój efektywnego otoczenia dla firm i warunków do prowadzenia działalności (np. wsparcie dla młodych firm, finansowanie zwrotne, dostępność terenów inwestycyjnych). W ramach tego celu wspierane będą również działania dot. dywersyfikacji działalności i wdrażania nowych modeli biznesowych.

CT 3 będzie szeroko wdrażany w kilku programach: PO Inteligentny Rozwój, PO Polska Wschodnia, PROW, PO RYBY, a także w ramach RPO.

Cel tematyczny 4. Wspieranie przejścia na gospodarkę niskoemisyjną we wszystkich sektorach

Jednym z ważniejszych celów w najbliższych latach będzie zmniejszenie emisyjności gospodarki (cel szczegółowy UP), w różnych dziedzinach życia społeczno-gospodarczego. Wsparcie obejmie działania związane ze zwiększeniem efektywności energetycznej gospodarki (np. poprawa efektywności energetycznej budynków, przedsiębiorstw, inteligentne sieci dystrybucyjne, kogeneracja), obniżeniem emisji generowanych przez transport oraz zwiększenie poziomu produkcji energii ze źródeł odnawialnych (OZE).

Działania związane z wsparciem przejścia na gospodarkę niskoemisyjną będą realizowane w ramach PO Infrastruktura i Środowisko, PO Polska Wschodnia, PROW, PO RYBY oraz RPO.

Cel tematyczny 5. Promowanie dostosowania do zmian klimatu, zapobiegania ryzyku i zarządzania ryzykiem

CT 5 zmierza do poprawy zdolności adaptacji do zmian klimatu oraz rozwój systemów zarządzania zagrożeniami (cel szczegółowy UP). W tym zakresie interwencja dotyczyć będzie przedsięwzięć wpływających na zmniejszenie wrażliwości obszarów i sektorów wrażliwych na zmiany klimatu oraz rozwój systemów zarządzania zagrożeniami.

Przedsięwzięcia w ramach CT 5 będą możliwe do objęcia wsparciem w ramach PO Infrastruktura i Środowisko, PROW oraz RPO.

Cel tematyczny 6. Zachowanie i ochrona środowiska naturalnego oraz wspieranie efektywnego gospodarowania zasobami

Realizacja interwencji w ramach CT 6 ukierunkowana jest na zwiększenie efektywności wykorzystania zasobów naturalnych i kulturowych oraz ich zachowanie (cel szczegółowy UP). Istotnymi z punktu widzenia zapisów UP będą w ramach tego Celu przedsięwzięcia z zakresu zmniejszenia presji na środowisko naturalne (gospodarka wodno-ściekowa, gospodarka odpadami, poprawa stanu środowiska na terenach zdegradowanych, ochrona bioróżnorodności), a także zwiększenie efektywności wykorzystania zasobów m.in. w ramach dziedzictwa kulturowego.

UP wyszczególnia programy operacyjne, które realizują CT 6. Są to: PO Infrastruktura i Środowisko, PROW, PO RYBY oraz RPO.

Cel tematyczny 7. Promowanie zrównoważonego transportu i usuwanie niedoborów przepustowości w działaniu najważniejszej infrastruktury sieciowej

CT 7 realizować będzie cel szczegółowy UP w zakresie poprawy jakości i funkcjonowania oferty systemu transportowego oraz zwiększenie transportowej dostępności kraju w układzie europejskim i krajowym. Szczególny nacisk zostanie tutaj położony na zwiększenie dostępności transportowej kraju w układzie europejskim oraz krajowym (powiązania drogowe i kolejowe), a także podniesienie poziomu bezpieczeństwa systemu transportowego oraz rozwój alternatywnych form transportu (wodnego oraz intermodalnego).

Dodatkowo CT 7 będzie realizować cel szczegółowy UP w zakresie zwiększenia stabilności dostaw energii elektrycznej i gazu ziemnego, w szczególności poprzez usprawnienie infrastruktury przesyłowej i dystrybucyjnej energii elektrycznej i gazu ziemnego oraz poprawę zdolności do magazynowania energii elektrycznej i gazu ziemnego.

CT 7 realizowany będzie w ramach PO Infrastruktura i Środowisko, PO Polska Wschodnia oraz RPO.

Cel tematyczny 8. Promowanie trwałego i wysokiej jakości zatrudnienia oraz wsparcie mobilności pracowników

CT 8 ukierunkowany został na bardziej efektywne wykorzystanie zasobów na rynku pracy (cel szczegółowy UP). W jego ramach wsparcie obejmowane będą przedsięwzięcia związane m.in. z poprawą szans na zatrudnienie osób bezrobotnych, nieaktywnych zawodowo, znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji na rynku pracy, a także zwiększeniem dostępu do opieki nad dziećmi do lat 3, poprawą adaptacyjności osób aktywnych zawodowo i pracodawców sektora MMŚP.

CT 8 realizowany będzie z kilku źródeł: PO Wiedza Edukacja Rozwój, PROW, PO RYBY oraz RPO.

Cel tematyczny 9. Promowanie włączenia społecznego, walka z ubóstwem i wszelką dyskryminacją

CT 9 realizuje trzy cele szczegółowe UP: wzrost szans na zatrudnienie dla osób dotkniętych lub zagrożonych ubóstwem i wykluczeniem społecznym, ograniczenie ryzyka wykluczenia społecznego spowodowanego dysproporcjami w dostępie do usług publicznych oraz włączenie społeczności zamieszkujących obszary peryferyjne i zdegradowane. Projekty realizowane w ramach CT 9 będą ukierunkowane przede wszystkim na aktywną integrację społeczną, wsparcie ekonomii społecznej, wsparcie jakości i dostępności do usług publicznych, wsparcie infrastruktury zdrowotnej i społecznej, rewitalizację zdegradowanych obszarów.

Następujące programy będą realizować CT 9: PO Wiedza Edukacja Rozwój, PROW, PO Infrastruktura i Środowisko oraz RPO.

Cel tematyczny 10. Inwestowanie w kształcenie, szkolenie oraz szkolenie zawodowe na rzecz zdobywania umiejętności i uczenia się przez całe życie

Interwencja w ramach CT 10 nastawiona jest na uzyskanie lepszych kompetencji kadr gospodarki (cel szczegółowy UP). Szczególny nacisk będzie w tym przypadku położony na: zwiększenie powiązań edukacji z potrzebami rynku pracy, zwiększenie dostępności do wysokiej jakości usług edukacyjnych oraz poprawę jakości kształcenia.

CT 10 realizowany będzie w ramach PO Wiedza Edukacja Rozwój, PROW oraz RPO.

Cel tematyczny 11. Wzmacnianie zdolności instytucjonalnych instytucji publicznych i zainteresowanych stron oraz sprawności administracji publicznej

Celem szczegółowym realizacji CT 11 Umowy Partnerstwa jest poprawa warunków administracyjno-prawnych dla rozwoju gospodarki, w tym przede wszystkim rozwoju przedsiębiorczości. Wsparcie kierowane będzie w tym przypadku na działania związane z poprawą istniejącego prawa, usprawnienie procesu legislacyjnego, poprawę dostępności i efektywności wymiaru sprawiedliwości, a także poprawę jakości usług świadczonych przez administrację publiczną.

CT 11 realizowany będzie wyłącznie w ramach PO Wiedza Edukacja Rozwój.

Zatwierdzoną przez Komisję Europejską Umowę Partnerstwa można pobrać ze strony Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju. Zapraszamy do zapoznania się z tym dokumentem w szczegółach.


Powrót