Artykuły

CZW, 29.11.2012

Słowniczek najważniejszych pojęć związanych z funduszami UE



Fundusze europejskie pełne są specjalistycznego słownictwa, które nierzadko jest niezrozumiałe, szczególnie dla osób, które z tym tematem spotykają się sporadycznie. De minimis, cross financing, pomoc publiczna, MŚP – to tylko kilka przykładów pojęć, których poznanie pozwoli zrozumieć podstawowe zasady działania unijnego wsparcia. Zebranie wszystkich pojęć, które wiążą się z unijnym wsparciem pozwoliłoby z pewnością na stworzenie pokaźnych rozmiarów słownika. My postaramy się przybliżyć najważniejsze pojęcia, z którymi można spotkać się najczęściej, tak aby choć w podstawowym zakresie wyjaśnić ich znaczenie. Poniższa tabela zawiera najważniejsze zwroty związane z funduszami UE.

 

Analiza SWOT

Metoda pozwalająca przeanalizować atuty i słabości regionu/przedsiębiorcy/sektora/gospodarki wobec szans i zagrożeń stwarzanych przez otoczenie. Skrót SWOT pochodzi od pierwszych liter angielskich słów: strengths (mocne strony), weaknesses (słabe strony), opportunities (szanse), threats (zagrożenia).

Beneficjent końcowy  / instytucja wdrażająca

Instytucja, której zadaniem jest zlecenie innym podmiotom – firmom, organizacjom, samorządom – realizację projektów. Ogłasza konkurs na projekty, przeprowadza ocenę formalną wniosków, organizuje prace Komisji Oceny Projektów, podpisuje umowy z projektodawcami, monitoruje realizację projektów, wypłaca i zwraca koszty poniesione przez projektodawców, przedkłada wnioski o płatności do Instytucji Pośredniczącej i przedkłada jej także raporty z realizacji działania. Każda instytucja będąca beneficjentem końcowym posiada punkt konsultacyjny, w którym można zdobyć informacje na temat metod ubiegania się o środki i na temat wymogów dotyczących realizacji projektów.       

Beneficjent ostateczny / grupa docelowa

Osoba, instytucja lub środowisko czyli pewna grupa społeczna, które bezpośrednio korzystają z wdrażania projektu, polegającego na szkoleniach. Beneficjentem jest instytucja, która je organizuje, a także osoby uczestniczące w szkoleniach.

Biznes Plan

Dokument sporządzany przez firmy, który planuje i analizuje przedsięwzięcie umiejscowione w przyszłości.

Cross financing

Elastyczny sposób finansowania projektów, polegający na dofinansowaniu w ramach projektu z udziałem środków z EFRR komplementarnych działań wchodzących w zakres EFS oraz dofinansowaniu w ramach projektu z udziałem środków z EFS komplementarnych działań wchodzących w zakres EFRR.

Innymi słowy, jeżeli projekt dotyczy inwestycji infrastrukturalnej możliwe jest włączenie do projektu tzw. wydatków miękkich (czyli np. kosztów szkoleń czy doradztwa) pod warunkiem, że poniesienie takich wydatków jest uzasadnione osiągnięciem spójności projektu. Analogicznie, jeżeli projekt ma charakter miękki (czyli dotyczy szkoleń, doradztwa, podnoszenia kompetencji, wprowadzania nowych rozwiązań organizacyjnych, itp.) można uzupełnić projekt o pewne wydatki materialne (jak np. urządzenia), ale tylko te, które są potrzebne do realizacji i powodzenia projektu. Niemniej jednak możliwość ta dotyczy maksymalnie do 10 proc. wydatków objętych dofinansowaniem – w szczególnych przypadkach pułap ten może być podwyższony do 15 proc.

Dokumenty programowe (operacyjne)

Są to dokumenty, które mają postać programów lub planów rozwoju w obrębie np. poszczególnych sektorów gospodarki. Zawierają one m.in. cele, na które planuje się wydać pieniądze wstępnie przyznane przez Komisję Europejską. Do dokumentów takich zaliczamy sektorowe programy operacyjne oraz Narodowy Plan Rozwoju.

Dotacja

Jest to bezpośrednia płatność ze źródeł unijnych dokonywana przez Jednostkę Kontrolującą na rzecz konkretnego beneficjenta ostatecznego.

Działanie

Stanowi etap pośredni między priorytetem w konkretnym unijnym programie operacyjnym a projektem realizowanym przez daną instytucję. Każdy program operacyjny ma wyznaczone priorytety, te zaś podzielone są na Działania. W obrębie działania są realizowane konkretne projekty. Działanie skupia w sobie grupę projektów realizujących ten sam cel.

Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR)

Jeden z funduszy strukturalnych. Jego zadaniem jest zmniejszenie dysproporcji w poziomie rozwoju unijnych regionów. Fundusz współfinansuje realizację Celów 1 i 2. Wspiera inwestycje produkcyjne, rozwój infrastruktury, lokalne inicjatywy rozwojowe oraz małe i średnie przedsiębiorstwa.  

Europejski Fundusz Społeczny (EFS)

Jeden z funduszy strukturalnych. Zajmuje się współfinanswaniem realizacji Celu 3 w całej Unii Europejskiej, wspiera również Cele 1 i 2. Finansuje głównie działania poprawiające jakość zasobów ludzkich oraz instytucji rynku pracy.

Fundusze strukturalne

Środki finansowe z budżetu Unii przeznaczone na pomoc w restrukturyzacji i modernizacji gospodarek krajów członkowskich w kluczowych sektorach i regionach (poprawa struktury). Na fundusze strukturalne składają się: Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR), Europejski Fundusz Społeczny (EFS).

Generator Wniosków

Program komputerowy służący wypełnianiu i drukowaniu wniosków o dofinansowanie lub innych, dostępny za pomocą Internetu.

Instytucje otoczenia biznesu

Instytucje oferujące przedsiębiorcom lub przedsiębiorstwom usługi wspierające w szerokim zakresie. Mogą one dotyczyć zagadnień związanych z tworzeniem, prowadzeniem i rozwojem przedsiębiorstwa. Oferta tych instytucji obejmuje udzielenie informacji, prowadzenie szkoleń, doradztwo itd. Do instytucji otoczenia biznesu zaliczamy itd. stowarzyszenia przedsiębiorców i osób działających na ich rzecz, izby gospodarcze, samorządy przedsiębiorców, centra wspierania przedsiębiorczości, inkubatory przedsiębiorczości, centra transferu technologii, fundusze pożyczkowe, firmy prywatne świadczące usługi dla przedsiębiorstw itd.   

Innowacyjność

Zdolność przedsiębiorstw do tworzenia i wdrażania innowacji oraz faktyczna umiejętność wprowadzania nowych i zmodernizowanych wyrobów, nowych lub zmienionych procesów technologicznych lub organizacyjno-technicznych.

Koszty kwalifikowane

Ogół kosztów, które kwalifikują się do refundacji (pokrycia) z funduszy strukturalnych, a które zostały poniesione w trakcie realizacji projektów oraz w trakcie wdrażania, zarządzania, monitorowania programów, w ramach których realizowane są projekty.

Koszty niekwalifikowane

Wydatki poniesione w związku z realizacją projektu, wchodzące w skład kosztów całkowitych projektu, inne niż koszty kwalifikowane. Wydatki niekwalifikowane nie mogą być objęte dofinansowaniem oraz nie stanowią podstawy do obliczania kwoty dofinansowania.

Kryteria wyboru projektów

Zestaw określonych wymogów formalnych i merytorycznych, zawartych w uzupełnieniu programu operacyjnego, które muszą spełnić projekty, aby uzyskać dofinansowanie z publicznych środków wspólnotowych. W przypadku Funduszy strukturalnych kryteria wyboru projektów formułowane są przez instytucję zarządzającą, a następnie aprobowane przez Komitet Monitorujący.

KSU (Krajowy System Usług)

Krajowy System Usług dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw zrzesza pozarządowe organizacje i instytucje działające nie dla zysku. Misją KSU jest partnerskie wspieranie rozwoju MSP. KSU świadczy usługi doradcze (w tym: proinnowacyjne), szkoleniowe, informacyjne i finansowe dla mikro, małych i średnich przedsiębiorców oraz dla osób podejmujących działalność gospodarczą. Więcej szczegółów na stronie: ksu.parp.gov.pl

Mikroprzedsiębiorstwo

Firma, która w co najmniej jednym z dwóch ostatnich lat obrotowych:

  • zatrudnia średniorocznie mniej niż 10 pracowników oraz
  • osiągnęła roczny obrót netto – ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług oraz operacji finansowych – nie przekraczający po przeliczeniu na złotówki 2 mln euro, natomiast suma aktywów takiej firmy w bilansie sporządzonym na koniec jednego z tych lat nie może przekroczyć 2 mln euro (równowartość w złotówkach).

Małe przedsiębiorstwo

Za małą firmę uważa się taką, która w co najmniej jednym z dwóch ostatnich lat obrotowych:

  • zatrudniła średniorocznie mniej niż 50 pracowników oraz
  • osiągnęła roczny obrót netto ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług oraz z operacji finansowych – nieprzekraczających po przeliczeniu na złotówki 10 mln euro. Mała firma nie może przekroczyć również sumy aktywów bilansu sporządzonego na koniec jednego z tych lat – 10 mln euro.

Średnie przedsiębiorstwo

Firma, która w co najmniej jednym z dwóch ostatnich lat obrotowych:

  • zatrudniła średniorocznie mniej niż 250 pracowników
  • osiągnęła roczny obrót netto – ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług oraz z operacji finansowych – nieprzekraczający po przeliczeniu na złotówki 50 mln euro, natomiast suma aktywów jej bilansu sporządzonego na koniec jednego z tych lat nie może przekroczyć 43 mln euro ( równowartość w złotych).

Natomiast status MŚP nie przysługuje firmom, w których inni przedsiębiorcy, skarb państwa oraz jednostki samorządu terytorialnego posiadają:

  • 25 procent i więcej wkładów, udziałów lub akcji
  • prawo do 25 procent i więcej udziału w zysku
  • 25 procent i więcej głosów w zgromadzenia wspólników, walnym zgromadzeniu akcjonariuszy albo walnym zgromadzeniu spółdzielni.      

Odbiorca ostateczny

Jednostka publiczna lub prywatna zgłaszająca wnioski do Instytucji Wdrażającej (beneficjenta końcowego) na realizację projektów współfinansowanych z funduszy strukturalnych.

Pomoc publiczna

Jest to wszelka pomoc przyznawana przez Państwo firmom, która grozi zachwianiem konkurencji. Ze względu na politykę ochrony konkurencyjności na wspólnym rynku europejskim pomoc publiczna może zostać przekazywana na ściśle określonych zasadach.

Innymi słowy, pomoc publiczna to pomoc, dla której spełnione są jednocześnie wszystkie cztery przesłanki jej występowania, tj. gdy wsparcie:

  • jest przyznawane przez Państwo lub pochodzi ze środków państwowych,
  • udzielane jest na warunkach korzystniejszych niż oferowane na rynku,
  • ma charakter selektywny (dyskryminuje część potencjalnych zainteresowanych),
  • zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji oraz wpływa na wymianę handlową między Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej.

Program operacyjny

Dokument przyjęty przez Komisję Europejską, służący wdrażaniu Podstaw Wsparcia Wspólnoty. Składa się z priorytetów zawierających działania wieloletnie, które mogą być wdrażane z wykorzystaniem środków pochodzących z funduszy strukturalnych UE, Europejskiego Banku Inwestycyjnego oraz innych dostępnych źródeł. 

Projekt

Najmniejsza, dająca się wydzielić jednostka stanowiąca przedmiot pomocy. Projekt to wyodrębnione działania, które stanowią element programu. Projekt w przeciwieństwie do programu, ma ściśle określone ramy czasowe, konkretną lokalizację, określone precyzyjnie działania i ich efekty, grupę docelową oraz nakłady potrzebne na jego realizację. 

Punkt konsultacyjny

Miejsce, w którym przedsiębiorca może uzyskać bezpłatnie podstawowe informacje na temat prowadzenia działalności gospodarczej oraz dostępnej pomocy publicznej.

Regionalna Instytucja Finansująca (RIF)

Regionalny partner Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości. Współpracuje przy wdrażaniu funduszy adresowanych do małych i średnich firm w danym regionie. Do podstawowych funkcji RIF należą m.in.: świadczenie usług konsultacyjno-doradczych, udzielanie informacji o dotacjach i warunkach, promocja programów dotacji, przyjmowanie i ocena wniosków o udzielenie dotacji w zakresie zgodności administracyjnej i spełniania kryteriów kwalifikacyjnych, sporządzanie raportów merytorycznych i finansowych, prowadzenie bazy danych o uczestnikach programów. 

Regionalny Program

Program ograniczony pod względem terytorialnym do określonego województwa. W okresie 2007-2013 w Polsce funkcjonuje 16 regionalnych programów. Instytucją Zarządzającą dla regionalnych programów są właściwe urzędy marszałkowskie.

Schemat (Poddziałanie)

Grupa projektów w ramach działania, które łączy wspólny sposób wdrażania.

Szczegółowy Opis Priorytetów

Dokument odrębny dla każdego programu, wdrażający strategie i priorytety pomocy, zawierający także szczegółowe elementy na poziomie działań wdrażających poszczególne priorytety programu.   

Wkład własny

Określona w umowie o dofinansowanie projektu albo decyzji część nakładów ponoszonych przez beneficjenta na jego realizację, niepodlegająca zwrotowi.

Wniosek / aplikacja

To standardowy formularz składany przez projektodawcę w celu uzyskania dotacji. Zakres informacji zawartych w celu uzyskania dotacji. Zakres informacji zawartych we wniosku obejmuje: informacje o instytucji zgłaszającej wniosek, informacje na temat projektu, charakterystykę działań podejmowanych podczas realizacji projektu, planowane rezultaty i wydatki, wymagane dokumenty w formie załączników. Wniosek jest formą zapisu konkretnych działań, które będą realizowane w ramach projektu. Poprawnie przygotowany wniosek musi być poprzedzony procesem projektowania. Projektowanie jest najważniejszą częścią przedsięwzięcia, jest najbardziej twórczym etapem i od niego zależy reszta działań.    

Wniosek o płatność

Wniosek kierowany przez instytucję zarządzającą do instytucji płatniczej w celu dokonania okresowych płatności na rzecz beneficjentów. Płatności te umożliwiają zwrot kosztów faktycznie opłacanych przez fundusze pomocowe.

Wskaźniki produktu

Wskaźniki odnoszące się do działalności. Liczone są w jednostkach materialnych lub monetarnych (np. długość zbudowanej drogi, ilość firm, które uzyskały pomoc itp.).

Wskaźniki rezultatu

Wskaźniki odpowiadające bezpośrednim i natychmiastowym efektom wynikającym z programu operacyjnego. Dostarczają one informacji o zmianach np. zachowania, pojemności lub wykonania, dotyczących bezpośrednich beneficjentów. Takie wskaźniki mogą przybierać formę wskaźników materialnych (skrócenie czasu podróży, liczba skutecznie przeszkolonych, liczba wypadków drogowych, itp.) lub finansowych (zwiększenie się środków finansowych sektora prywatnego, zmniejszenie kosztów transportu).

Zasada de minimis

Jeżeli w ramach programów pomocy zsumowana pomoc publiczna za ostatnie 3 lata razem z wnioskowaną pomocą nie przekroczy 200 tys. Euro, nie musi być notyfikowana i podlegać kontroli Komisji Europejskiej. Zasada ta odnosi się głównie do małych i średnich przedsiębiorstw i nie stosuje się jej w tzw. sektorach wrażliwych: w rolnictwie, rybołówstwie, przemyśle stoczniowym, transporcie, wydobyciu węgla, hutnictwie żelaza.

 

Więcej pojęć można znaleźć m.in. na Portalu Funduszy Europejskich.


Powrót